ضرورت بازتعریف استراتژی توسعه در زنجیره آهن و فولاد

مهرداد اکبریان، رئیس انجمن سنگ آهن ایران، با تأکید بر اینکه افزایش صرفِ ظرفیت تولید دیگر تضمین‌کننده بقای صنعت فولاد نیست، خواستار بازتعریف مفهوم توسعه و جایگزینی آن با مدل‌های مبتنی بر «تاب‌آوری هوشمند»، تنوع محصول و انطباق با استانداردهای زیست‌محیطی شد تا صنایع فولادی کشور بتوانند در برابر اختلالات زنجیره تأمین و قواعد سخت‌گیرانه تجارت جهانی ایستادگی کنند.

به گزارش اختصاصی دمیرنیوز، مهرداد اکبریان با بیان اینکه صنعت فولاد علاوه بر افزایش تولید باید بتواند در برابر اختلالات مختلف دوام بیاورد، تصریح کرد که بنگاه‌ها باید خود را با قواعد جدید رقابت جهانی، فناوری و الزامات زیست‌محیطی هماهنگ کنند. وی مفهوم تاب‌آوری را فراتر از واکنش منفعلانه به بحران‌ها دانست و تأکید کرد که تاب‌آوری به معنای شناسایی وابستگی‌های بحرانی و ایجاد مسیرهای جایگزین پیش از وقوع هرگونه اختلال است؛ به اعتقاد او زنجیره‌ای که با حذف یک قطعه، نهاده یا تأمین‌کننده از حرکت می‌ایستد، حتی با وجود ظرفیت اسمی بالا، از قدرت واقعی برخوردار نیست.

چالش‌های ناترازی؛ از انرژی تا تأمین نهاده‌های استراتژیک

رئیس انجمن سنگ آهن ایران ضمن اشاره به معضل انرژی به عنوان چالش اصلی صنعت فولاد، گلوگاه‌های تولید را فراتر از برق و گاز دانست. وی تأمین مواد ناریه در بخش معدن، ماشین‌آلات، قطعات تخصصی، تجهیزات و حمل‌ونقل مواد اولیه را از دیگر نقاط بحرانی برشمرد که اختلال در آن‌ها، عملیات استخراج، برنامه‌ریزی تولید، فروش و حتی تأمین خوراک کارخانه‌ها را مختل می‌کند. به گفته اکبریان، مشکل اصلی تنها افزایش هزینه‌ها نیست، بلکه سلب قابلیت پیش‌بینی از بنگاه است که در نهایت توان برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری را از مدیران می‌گیرد. او هشدار داد که اگر تمام توان بنگاه صرف عبور از بحران‌های روزمره شود، دیگر منابعی برای ارتقای فناوری و ورود به بازارهای جدید باقی نخواهد ماند.

صادرات و بازار داخلی؛ ضرورت تعادل در قواعد تجاری

اکبریان درباره محدودیت‌های صادراتی محصولات زنجیره فولاد اظهار داشت: در صورت وجود تقاضای واقعی در بازار داخلی و جذب محصولات با قیمت مناسب توسط مصرف‌کنندگان داخلی، نیازی به وضع عوارض یا ممنوعیت صادراتی نخواهد بود. به گفته او، صادرات زمانی به یک ضرورت حیاتی تبدیل می‌شود که بخشی از تولید امکان فروش در داخل را نداشته باشد یا درآمد ریالی بازار داخلی نتواند هزینه‌های تولید و سرمایه در گردش بنگاه‌ها را پوشش دهد.

فولاد سبز و الزامات سخت‌گیرانه تجارت بین‌الملل

رئیس انجمن سنگ آهن ایران با تأکید بر اینکه دنیا منتظر صنعت فولاد ایران نخواهد ماند، اذعان کرد که مسیر توسعه آینده نه تنها با افزایش تولید، بلکه با شاخص‌هایی چون میزان انتشار کربن، مصرف انرژی، بهره‌وری منابع و استانداردهای زیست‌محیطی تعیین می‌شود. وی تصریح کرد که موضوع «فولاد سبز» اکنون ابعاد تجاری و اقتصادی پیدا کرده است و تولیدکننده‌ای که نتواند خود را با این استانداردهای سخت‌گیرانه جهانی هماهنگ کند، حتی با وجود ظرفیت بالا، بازارهای آینده را از دست خواهد داد.

تنوع محصول و ارتقای فناوری؛ استراتژی‌های بقا

اکبریان در بخش دیگری از تحلیل خود، تمرکز بر محصولات کم‌تمایز را عامل آسیب‌پذیری فولادسازان در دوره‌های افت تقاضا دانست و پیشنهاد داد که بخشی از سرمایه‌گذاری‌ها به سمت تولید فولادهای خاص و محصولات با ارزش افزوده بالاتر هدایت شود. وی معتقد است که رقابت‌پذیری در بازار بین‌المللی تنها با تولید بیشتر به دست نمی‌آید، بلکه ترکیبی از کیفیت، قیمت رقابتی، استانداردهای جهانی و قابلیت تحویل به‌موقع است. به تأکید اکبریان، پرسش راهبردی صنعت باید این باشد که در افق ۵ تا ۱۰ سال آینده، چه نوع محصولی و با چه فناوری پیشرفته‌ای قرار است برای بازارهای هدف تولید شود تا صنعت از چرخه حذف خارج بماند.