سپر حفاظتی بروکسل برای فولاد الکتریکی؛ تعیین سهمیه و حداقل قیمت در برابر هجوم واردات

اتحادیه اروپا در اقدامی راهبردی برای صیانت از تولید داخلی در برابر سیل واردات ارزان‌قیمت، سیاست‌های حفاظتی سخت‌گیرانه‌ای را برای فولاد الکتریکی (Electrical Steel) و محصولات مشتق از آن وضع کرده است. این تصمیم که مستقیماً به نفع تولیدکنندگان کلیدی این حوزه نظیر «تایسن‌کروپ» و شرکت لهستانی «استال‌پروداکت» تمام می‌شود، با هدف حمایت از زیرساخت‌های حیاتی انرژی سبز از جمله توربین‌های بادی و شبکه‌های برق اتخاذ شده است. این رژیم جدید که شامل ترکیبی از سهمیه‌های وارداتی و کف قیمت‌های الزامی است، از اواخر سپتامبر سال جاری وارد فاز عملیاتی می‌شود.

به گزارش اختصاصی دمیرنیوز، اتحادیه اروپا به منظور حمایت از ظرفیت‌های تولیدی فولاد الکتریکی در داخل بلوک خود، محدودیت‌های موقتی را تعریف کرده است که ابعاد مختلفی از این بازار را پوشش می‌دهد. بر اساس این طرح، برای فولاد الکتریکی دانه‌گرا (GOES)، هسته‌های مغناطیسی ساخته‌شده از ورق‌های نازک عایق‌دار و هسته‌های ترانسفورماتور حاوی این نوع فولاد، سهمیه‌های وارداتی مشخصی تعیین شده است.

علاوه بر اعمال سهمیه، مکانیزم حداقل قیمت نیز برای این محصولات فعال خواهد شد. طبق مقررات وضع‌شده، حداقل قیمت برای محموله‌هایی که در محدوده سهمیه قرار می‌گیرند، بین ۲۸۰۰ تا ۳۴۰۰ یورو به ازای هر تن تعیین شده است. همچنین برای آن دسته از محموله‌هایی که از سقف سهمیه‌های مجاز فراتر می‌روند، تولیدکنندگان و صادرکنندگان ملزم به رعایت کف قیمت ۳۵۰۰ یورو به ازای هر تن هستند.

زمان‌بندی و دایره شمول مقررات

کمیسیون اروپا پروسه تحقیقات خود در این زمینه را در ماه مارس سال جاری و به درخواست رسمی سه کشور عضو اتحادیه یعنی آلمان، فرانسه و لهستان آغاز کرد. خروجی این تحقیقات، پیشنهاد اعمال محدودیت‌های موقتی بود که از ۲۵ سپتامبر اجرایی می‌شود. اهمیت این محدودیت‌ها در «موقت بودن» آن‌ها نهفته است، چرا که فرآیند تحقیقات کمیسیون اروپا درباره وضعیت واردات این کالاها کماکان ادامه دارد و تصمیم نهایی پس از اتمام تحقیقات اتخاذ خواهد شد.

در این چارچوب حفاظتی، برخی معافیت‌ها نیز در نظر گرفته شده که اوکراین در زمره کشورهای معاف از این قوانین قرار دارد. لازم به ذکر است که فولاد الکتریکی تا پیش از این، در مجموعه اقدامات گسترده‌تری که اتحادیه اروپا برای مدیریت واردات انواع فولاد اعمال کرده بود قرار نداشت و اکنون به عنوان یک مورد خاص و جداگانه، هدف اقدامات حفاظتی قرار گرفته است.

سابقه اقدامات ضددامپینگ و گسترش دامنه مقررات

واردات فولاد الکتریکی و محصولات مرتبط با آن از مبادی چین، ژاپن، روسیه، کره‌جنوبی و ایالات متحده از سال ۲۰۱۵ میلادی تاکنون مشمول اقدامات ضددامپینگ بوده است. این اقدامات در سال‌های گذشته عمدتاً در قالب تعیین حداقل قیمت‌های وارداتی اجرا می‌شدند. با این وجود، مقررات جدید تفاوت‌های ساختاری با قوانین گذشته دارند؛ اگرچه مقایسه دقیق مبانی محاسباتی نرخ‌های جدید با نرخ‌های پیشین دشوار است، اما سطح حداقل قیمت‌های تعیین‌شده در این دور از مقررات، به شکل قابل‌توجهی بالاتر از سطوح قبلی است. نکته حائز اهمیت اینجاست که در مقررات جدید، محدودیت‌ها تنها به ماده اولیه (فولاد الکتریکی) محدود نشده و محصولات فرآوری‌شده و ساخته‌شده از این نوع فولاد را نیز دربر می‌گیرد.

فشارهای عملیاتی بر تایسن‌کروپ

اتخاذ این تصمیم نتیجه لابی‌گری و درخواست‌های مکرر شرکت‌های بزرگی نظیر «تایسن‌کروپ استیل اروپا» (Thyssenkrupp Steel Europe) بوده است. این شرکت در ماه آوریل از کمیسیون اروپا درخواست کرده بود تا برای جلوگیری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر ناشی از واردات ارزان‌قیمت از آسیا، مداخله کند. تایسن‌کروپ پیش‌تر در اواخر ماه مارس اعلام کرده بود که به دلیل ورود گسترده و مخرب محصولات وارداتی به بازار، مجبور به تمدید کاهش تولید در کارخانه خود در ایزبرگ (Isbergues) واقع در شمال فرانسه شده است. این کارخانه که به صورت تخصصی در تولید فولاد الکتریکی دانه‌گرا (GOES) فعالیت می‌کند، از ژانویه ۲۰۲۶ با نیمی از ظرفیت اسمی خود در حال کار بوده و حتی در فصل بهار اعلام شد که عملیات تولید این واحد بین ماه‌های ژوئن تا سپتامبر به‌طور کامل متوقف خواهد شد.

توسعه ظرفیت‌های داخلی در کنار محافظت از بازار

در حالی که تقاضا برای محدودیت‌های وارداتی شدت یافته، برخی تولیدکنندگان اروپایی به دنبال توسعه ظرفیت‌های خود هستند. شرکت «آرسلورمیتال فرانسه» (ArcelorMittal France) در آوریل ۲۰۲۶ از تولید اولین کلاف فولاد الکتریکی در خط تولید جدید خود در سایت «ماردیک» (Mardyk) خبر داد. راه‌اندازی این خط تولید نشان‌دهنده آن است که شرکت‌های اروپایی در کنار تلاش برای وضع قوانین حفاظتی، در حال سرمایه‌گذاری برای تقویت تولید داخل هستند؛ حرکتی که با توجه به نقش کلیدی فولاد الکتریکی در توسعه زیرساخت‌های گذار انرژی، شبکه برق و توربین‌های بادی، اهمیتی دوچندان دارد.

در نهایت، اقدام موقت اتحادیه اروپا با تلفیق ابزارهای کنترل حجم (سهمیه) و کنترل قیمت (کف قیمت)، فضای رقابتی را برای تولیدکنندگان فولاد الکتریکی در اروپا تغییر خواهد داد. با این حال، پایداری یا تغییر این وضعیت تا حد زیادی به تصمیم نهایی کمیسیون اروپا در پایان تحقیقات جاری بستگی خواهد داشت.